PGZ:Geruchten December 2004

17/12/2004 - PGZ XPO: Paranoid Obstructions.
23/12/2004 - Reactie op PGZ XPO: Paranoid Obstructions.
14/12/2004 - Controlezucht.
08/12/2004 - Camera's in horeca.
08/12/2004 - Camera's in Kortrijk.
05/12/2004 - Camera's in Antwerpen.
04/12/2004 - GPS extra.
04/12/2004 - GPS bis.
Citaat: Hari Kunzru

"De veiligste omgeving is de isoleercel en ik ben er zeker van dat je de hedendaagse mens zo ver krijgt dat hij er vrijwillig plaats in neemt.
We moeten er alleen nog een goed pr-bureau op zetten."
- schrijver Hari Kunzru

vrijdag 17 december 2004
PGZ XPO: PARANOID OBSTRUCTIONS.

De Brakke Grond in Amsterdam toont nog tot 9 januari een installatie van Els Vanden Meersch. Onder de titel "Paranoid Obstructions" laat ze de bezoekers zien hoe openbare plekken en situaties rondom ons in de gaten worden gehouden.
De installatie dient zich met zijn loodkleurige gangen aan als een heuse bunker, maar wordt al snel een doolhof dat nergens toe leidt. Tijdens de wandeling door het labyrint stuit je voortdurend op spiegels, getraliede vensters, kijkgaatjes en spionnetjes. Het geheel zinspeelt op het samenlopen van gevaar en controle en werkt tegelijk desoriënterend.
De expo toont verder ook foto's uit haar recent verschenen gelijknamige boek. Het zijn foto's van desolate plekken en industriële sites waar bewakingscamera's de plaats hebben ingenomen van waakzame mensenogen. Vanden Meersch speelt daarbij opnieuw met de tweeling gevaar en controle die overal opduikt. We zien betonnen tunnels, gasflessen achter tralies, verlaten fabriekspanden, gepantserde vensters, spiegels en vooral veel bewakingscamera's.
Haar dada van permanent gevaar en paranoia evoceert ze verder op een knappe manier in een ondoorgrondelijke maquette die doet denken aan een kruising van een strak geredigeerde stad met een industrieel schakelbord.
Zelf ziet Vanden Meersch de expo als "een intuitieve onderzoeksmethode naar visuele machtsverhoudingen", een intentie die we alleen maar kunnen toejuichen. Niets dan lof voor deze duik in de architectuur van de Permanent Gecontroleerde Zones.

REACTIE
From: Guy Dubois
To: hg datapijn
Date: Thu 23 Dec 2004, 15:33
Subject: Bewakingstheater
Ik was in Amsterdam en toevallig heb ik de expo in de Brakke Grond gezien. Interessante tento, dat zeker, maar om nu al meteen te spreken over "niets dan lof", -zoals op jullie website- dat gaat me net iets te ver.
Kunstenaars houden zich de laatste tijd wel meer bezig met dit soort maatschappelijke ontwikkelingen en terecht. Ze zijn, net als iedereen die gebruik maakt van de openbare ruimte, evenzozeer betrokken partij als u en ik.
Wat je wel snel merkt, zijn de verschillen in aanpak. Het gevaar met dit soort expo's is dat het allemaal wat teveel theater (bewakingstheater?) wordt. Het is net dat beetje te netjes geregisseerd en het wordt net iets te gladjes gepresenteerd. Daardoor dreigt alles, dus ook de controle, geësthetiseerd te worden. Dit betekent voor een stuk ook banalisering en dus ontkrachting van de kritiek die in de installatie van Vander Meersch vervat zit.
Het is een bedenking die je natuurlijk bij alle museumkunst of galleriekunst kan maken. Kan kritiek ooit werken in gladde witte ruimtes? Maar nog los daarvan vind ik het jammer dat controle voor een stuk gereduceerd wordt tot beelden, dat er niet echt iets extra geboden wordt. Dat de machtsstrijd veel minder aan bod komt, want daar gaat het uiteindelijk over. Wie oefent de macht uit in de openbare ruimte; hoe ziet die machtsuitoefening eruit; welke spelers staan er op het veld; wat is de inzet.
Een geoefend (lees: kritisch) oog zal het er misschien allemaal wel uitpikken. Maar ik blijf huiverig tegenover die 'esthetisering van de controle'. Op mijn minder goede momenten noem ik het zelfs 'banalisering van het kwaad'. Maar misschien is dat wat over the top. 't Moest me gewoon effe van mijn hart.
En voordat jullie over me heen vallen: ja, ik heb ook wel genoten van de installatie en van de foto's, zo ben ik dan ook weer.
Salut,
GD

dinsdag 14 december 2004
CONTROLEZUCHT.

    ... zucht
   de moderne inquisiteur
   heeft het gemakkelijk
   gezegende controle principes
   van de nu deels verleden communistische heilstaten
   worden vervolmaakt
   was het al goede gewoonte om zoveel mogelijk gegevens
   van zoveel mogelijk burgers vast te leggen en te bewaren
   om als het een regeerder opportuun voorkwam
   vrij te kunnen putten om een casu te maken
   (Poolse, Sovjet Unie en DDR praktijken)
   en was het niet zo dat daarbij vergeleken de West-Europese snuffelstaten
   maar een mager figuur sloegen?
   Nu komt er neo-calvinistische transparentie
   alle gordijennen open
   voor het aanschijn van de Telecratie
   hebt gij niets te verbergen
   Combinatorische zoekmachines
   doen de rest
   de digitale schandpaal is al klaar
   Grote Broer verdwijnt in het niets
   vergeleken bij wat het nieuwe Digitale Paradijs vermag
   wat nog rest
   is bondig samengevat in de strofes van een midden 19e eeuws Duits liedje:
   Die Gedanken sind Frei
   Wer kann sie erraten
   Sie fliegen vorbei
   Wie nächtliche Schatten
   Kein Mensch kann sie wissen
   Wie Vögel erschiessen
   Mit Pulver und Blei
   Die Gedanken sind Frei
   tjebbe van tijen (7 december 2004)

Met die ...zucht eindigt Tjebbe van Tijen zijn bedenkingen bij de Controlezucht die de wereld steeds meer in zijn greep neemt.
"Vanaf 1 januari 2005 geldt ook in Nederland de identificatieplicht. Iedereen van 14 jaar en ouder moet dan een geldig identiteitsbewijs bij zich hebben. Per 2005 begint men in Amerika met de invoering van een biometrisch paspoort. Europa volgt in 2006, daartoe hebben de EU ministers op 26 oktober definitief besloten. Bovendien komt er een aparte multifunctionele biometriekaart voor iedereen die op den duur verplicht gaat worden. In Italië ziet de nieuwe identiteitskaart er uit als een creditcard, net als in Nederland. Persoonsgegevens zijn verwerkt in een machineleesbare strook en in een microchip, met de mogelijkheid ook medische en financiële gegevens op te slaan. In België is in elf steden een nieuwe elektronische kaart met digitale handtekening in gebruik genomen en ook Spanje komt met een nieuwe kaart die bedoeld is als identificatiemiddel op het internet. Als de kaart in een kaartlezer wordt gestoken en de persoon zich met zijn vinger identificeert, kan hij contact opnemen met de overheid om een nieuw paspoort of rijbewijs aan te vragen (een extra kaart om een andere kaart aan te vragen!). De mogelijke consequenties zijn erger, namelijk een identificatieplicht op internet om na te gaan wie welke sites bezoekt. In Duitsland krijgt het 'Ausweis' vanaf 2006 een digitale foto en een chip. In Engeland probeert Minister Blunkett al vijf jaar een identiteitskaart voor alle Britten te realiseren en dat plan was ook het hoogtepunt van de 'Queens speech', de Engelse troonrede op 23 november. In werkelijkheid gaat het niet om een ID card, maar om een database die binnen vijf jaar een foto en vingerafdruk van alle Britten moet bevatten."
De volledige tekst van Tjebbe van Tijen -onder de titel Controlezucht- is hier te vinden (Kleintje Muurkrant). Bezoek zeker ook de Imaginary Museum Projects van Tjebbe van Tijen. U kan Controlezucht binnenkort ook nalezen tussen onze PGZ-Berichten.



woensdag 8 december 2004
CAMERA'S IN HORECA.

Camerabewaking komt ook in de horeca steeds vaker voor. Vooral in hotels, maar ook in cafés en restaurants. Hotels halen het klassieke veiligheidsargument aan. De camera's hangen meestal in ruimtes die voor het publiek toegankelijk zijn, zoals de lobby. Camera's zouden daar bijvoorbeeld moeten helpen om zakkenrollers en dieven te betrappen. In cafés worden vergelijkbare argumenten ingeroepen. Camerabewaking zou de veiligheid van klanten en personeel verhogen. Extra argument dat gegeven wordt, is dat een eigenaar die meerdere zaken heeft, die allemaal tegelijkertijd in de gaten kan houden.
Aanleiding voor deze Geruchten, is het bericht dat de klanten van een viertal Antwerpse horecazaken al geruime tijd in de gaten gehouden worden door de eigenaar. Die plaatste namelijk microcamera's om alles vanuit zijn hoofdkwartier in de gaten te kunnen houden. De cameratjes zijn met het blote oog nauwelijks te zien en hun aanwezigheid staat ook nergens aangegeven. Volgens de eigenaar geen probleem, want hij doet het enkel om te zien of er veel volk in het café is of niet. Als er weinig volk is, dan kan hij een deel van het personeel vroeger naar huis sturen, wat een fikse besparing betekent. Bovendien kan hij ook zien of er diefstallen of inbraken gebeuren. Nog steeds volgens de uitbater een praktijk die in heel wat horecazaken en dancings toegepast wordt en dus geen enkel probleem is.
Wat volgens prof. Jos Dumortier van de KULeuven niet zo zeker is. "Als uitbater mag je camera's hangen in je zaak, maar je mag dat natuurlijk niet stiekem doen. Je moet aan allerhande voorwaarden voldoen en ook aangifte doen bij de privacycommissie. Er zijn dus een heleboel regels die je moet respecteren. Een van de belangrijkste is natuurlijk dat je je cliënteel op de hoogte brengt dat er camera's hangen. Klanten die zich benadeeld voelen, kunnen een klacht indienen. De uitbater zal zich dan moeten verantwoorden."
Dat bewakingscamera's een hotel of een café veiliger zouden maken, is nog altijd verre van zeker. Net als bij camerabewaking in de openbare ruimte, is ook hier het schermen met het woordje veiligheid een argument dat blijkbaar alle andere argumenten en verdere bewijzen overbodig maakt. Zijn er minder incidenten door het plaatsen van camera's? Wellicht niet. Wordt er sneller ingegrepen bij incidenten? We zien niet in waarom dat het geval zou moeten zijn?
Wat helemaal bij de haren gegrepen is, is het gebruik van camera's om het personeel in de gaten te houden. We zien het zo voor ons. De cafébaas die niet ergens in zijn eigen café rondhangt, maar thuis voor een legertje schermen zijn zaakjes beheer(s)t. Zeg dus niet langer cafébaas; zeg maar gewoon manager. Te gek voor woorden, maar blijkbaar een doodnormale zaak waar weinigen nog echt van opkijken. Als barman of receptionist heb je zo goed als geen verweer tegen dergelijke wanpraktijken.
Opmerkelijk was dat een woordvoerder van Horecafederatie Vlaanderen in een reactie het plaatsen van camera's wel begrijpt, maar tegelijk ook betreurt. "Begrijpelijk, want de uitbating moet leefbaar blijven. Maar het is geen goede evolutie voor de maatschappij in zijn geheel." Dat is ook ons gedacht. Die woeker en wildgroei van bewakingscamera's is een slechte zaak voor de samenleving, anti-sociaal zelfs. Dumpen, die boel.



woensdag 8 december 2004
CAMERA'S IN KORTRIJK.

De stad Kortrijk houdt vanaf april 2005 cameratoezicht in het centrum. De reden die burgervader De Clerck hiervoor geeft? Het terugdringen van criminaliteit, vandalisme en uitgaansoverlast. Het systeem zal de Grote Markt, het Schouwburgplein, de Burgemeester Reynaertstraat, het Stationsplein, de tunnel Doornikspoort en de Lange Steenstraat in het oog kunnen houden. De camera komt ter hoogte van de ondergrondse parkeergarage Schouwburg en zal 85.000 euro kosten.
Benieuwd of de camera ook iets zal veranderen aan de witteboordencriminaliteit (met een andere kleur ook wel eens 'zwart geld' genaamd) die in de Kortrijkse regio welig tiert. 't Zou toch wel mogen voor die prijs.



zondag 5 december 2004
CAMERA'S IN ANTWERPEN.

Antwerpen plaatst eind april volgend jaar videocamera's op het De Coninckplein. Ze zullen er staan vanaf de opening van het nieuwste megalo-project, de stadsbibliotheek in het Permeke-gebouw. De beelden zullen vanuit de bib in eerste instantie via het glasvezelnet van de stad naar het politiecentrum in de Oudaan gestuurd worden. Later komt er een nieuwe verbinding met de Oudaan. Die zal lopen via het traject De Keyserlei - Grote Markt, waarlangs nu ook al camera's staan.
Het De Coninckplein staat nu nog gebrandmerkt als een plaats met veel overlast. Antwerpen wil de buurt terug opstuwen in de vaart der volkeren door er een peperdure nieuwe stadsbibliotheek te openen. De camera's komen er wellicht onder het motto 'veilig lezen'.
Overigens, nu stad Antwerpen toch zo kwistig camera's in het rond strooit, hebben we nog een tip. Misschien kunnen er ook een paar geplaatst worden in het hoofdkwartier van het Vlaams Blok (excuseer, Vlaams Belang - u weet wel, die partij die ons aller belastinggeld gebruikt om hun vunzige praat te verspreiden). Dan kunnen we Dewinter en co eens aan het werk zien en horen in hun echte gedaante.



zaterdag 4 december 2004
GPS EXTRA.

Een gps systeem is allang niet meer alleen geschikt voor (letterlijk) rechtlijnige mensen die alleen maar geïnteresseerd zijn in de kortste weg van punt A naar punt B. Er bestaan ook andere toepassingen. Een kleine greep. Sinds kort bestaat er een gsm met ingebouwde gps waarmee je je kinderen of familieleden tot op enkele honderden meters na kan traceren. Er bestaat een chip die kan ingeplant of in kleding genaaid worden om je kinderen te volgen. Naar verluidt al behoorlijk populair in de VS. Sinds begin dit jaar is er ook een gps op de markt die ingebouwd wordt in de halsband van huisdieren. In Nederland wil men koeien uitrusten met gps en hoofdtelefoon, zodat er geen prikkeldraad meer nodig zou zijn rond de weiden. (Wat sommigen al meteen inspireerde tot flauwe grappen als deze. Vraagt een kind aan zijn vader: papa, wat bungelt daar tussen de benen van die koe? Vader: een gps, mijn kind.) En dan zwijgen we nog over de mogelijkheden die een werkgever heeft om zijn werknemers tot op de seconde na te controleren. Is de middagpauze wat uitgelopen? Heb je nog even een klein ommetje gemaakt? Wees gerust, je baas kan het allemaal netjes te zien krijgen.



zaterdag 4 december 2004
GPS BIS.

Wat als nieuw gepresenteerd wordt, is dat zeker niet altijd. Getuige dit Gerucht dat dateert van 28/02/1997 - "Satelliet kan demente bejaarden opsporen" - en dat we hier even letterlijk citeren.

Japanse onderzoekers hebben voorgesteld om licht dementerende bejaarden uit te rusten met een zendertje zodat ze via satelliet kunnen worden opgespoord als ze verdwalen. De zenders zouden moeten worden aangesloten op het zogenaamde Global Positioning System, een wereldwijd navigatiesysteem van het Amerikaanse ministerie van defensie, waarvoor 24 satellieten elke dag tweemaal om de aarde cirkelen. In een klein deel van Nederland is het sinds het begin van deze maand mogelijk kinderen uit te rusten met een opsporingszendertje. Het bedrijf in Almere dat het systeem bedacht, kan de kinderen eenvoudig opsporen als ze vermist raken. Het systeem, in een eerder stadium bedacht voor katten, is KiddyTrack genoemd. Onlangs kwam ook een Duitse politicus voor de dag met het plan om kinderen met een detectiezender uit te rusten.

Autobestuurders, kinderen, huisdieren, koeien, bejaarden. In 1997 konden we nog zeggen: die gekke Japanners. Maar wat zeggen we dan in 2004?